Zaznacz stronę

Poznaj potrzeby stojące za emocjami

Emocje informują o tym, co wspiera i o tym, co nie wspiera życia. Za każdą emocją stoi jasny przekaz na temat potrzeb. Gdy potrzeby są zaspokojone odczuwamy pozytywne emocje, gdy potrzeby nie są zaspokojone pojawiają się emocje negatywne. Choć, żadne emocje nie są lepsze lub gorsze, to jako ludzie wykazujemy naturalną skłonność do dążenia do stanów pozytywnych. Warto mieć świadomość, tego jakie potrzeby stoją za emocjami, by świadomie móc wychodzić im na przeciw w odpowiedzialny sposób.

Piramida Maslowa

W 1943 amerykański psycholog opracował piramidę ludzkich potrzeb. Według niej potrzeby znajdujące się u jej podstaw, muszą być zaspokojone w pierwszej kolejności, aby mogła nastąpić realizacja wyższych poziomów. Choć z pewnością zdarzają się wyjątki od tej reguły, to piramida Maslowa w doskonały sposób obrazuje ludzkie potrzeby. Poszczególne poziomy piramidy przedstawione zostały na rysunku poniżej:               

Piramida potrzeb wg Abraham Maslow. Źródło: Pinterest.

Potrzeby emocjonalne

Uzupełnienie dla piramidy Maslowa, może stanowić bardziej współczesne zestawienie potrzeb emocjonalnych przedstawione przez psychologów*.  

Potrzeby emocjonalne są ważne dla wszystkich ludzi, choć odczuwane są przez każdego z różną intensywnością. Do podstawowych potrzeb emocjonalnych należą:

  • potrzeba bezpiecznego przywiązania (bliskie więzi, bliskie więzi, na tę potrzebę składają się: bezpieczeństwo, stabilność, uwaga, miłość, troska, opieka i akceptacja innych),
  • potrzeba autonomii, kompetencji i poczucia własnej tożsamości (to kim się jest, w czym jest się dobrym),
  • potrzeba wolności wyrażania swoich prawdziwych uczuć i potrzeb,
  • potrzeba spontaniczności, radości i zabawy,
  • potrzeba realistycznych granic i samokontroli.

Rozpoznanie potrzeb stojącymi za emocjami**

Pomocnym narzędziem w budowaniu świadomość na temat emocji i stojących za nimi potrzeb jest odpowiednie zadawanie pytań. To prosty sposób uświadomienia sobie potrzeb emocjonalnych, leżących u podstaw każdej aktywności. Jest nim zadawanie pytań “po co?”. 

Myśli są narzędziem używanym przez umysł do osiągania celów emocjonalnych (innymi słowy spełniania emocjonalnych potrzeb). Niestety intelekt (poprzez nadmiar myśli), powoduje, że podstawowe emocje pozostają zwykle nieuświadomione (więcej na temat budowy emocji piszę tutaj). Kiedy emocje są zapominane, ignorowane lub niedoświadczane, ludzie zapominają przyczyn swoich zachowań. Rozwijają wszelkiego rodzaju uzasadnione powody dla postępowania w określony sposób. W rzeczywistości często nie wiedzą, dlaczego robią to, co robią, gdyż nawet się nad tym nie zastanawiają, działają automatycznie. 

Przykład:  

  • Po co chcę nowe auto? Po to żeby zdobyć status, odczuwać sukces. 
  • Po co chcę status i sukces? Żeby zdobyć szacunek i uznanie innych. 
  • Po co chcę szacunek innych i uznanie innych? Po to żeby odczuwać bezpieczeństwo. 
  • Po co chcę czuć się bezpiecznie. Żeby być szczęśliwym. 

W tym, warto podkreślić dość skrajnym przykładzie, zadawanie pytań prowadzi do stwierdzenia, że u podstawy potrzeby posiadania auta stoją: brak szczęścia, brak poczucia bezpieczeństwa, czy brak poczucia spełnienia. Wskazuje na to, że próba zaspokojenia określonych potrzeb uzasadnia działania kompensacyjne, poszukiwania ich na zewnątrz, w świecie materialnym. Warto zadać sobie pytanie, czy takie podejście przynosi długoterminowe rozwiązanie, czy jest wyłącznie powierzchownym zaspokojeniem potrzeb stojących za emocjami. 

Prosty model zadawania pytań „po co” w łatwy sposób ukazuje głębsze cele emocjonalne stojące za niemal każdym zachowaniem. Zastosowanie tego procesu wymaga jednak odwagi do zmierzenia się z prawdą i przede wszystkim szczerości wobec siebie.  

* „Emocjonalne pułapki przeszłości” G. Jacob, H. von Genderen, L. Seebauer

** „Letting go” dr D.R. Hawkins