Zaznacz stronę

Świadoma komunikacja

Podstawową funkcją komunikacji powinno być wzajemne informowanie się, podzielanie ważnych informacji, budowanie bliskości i zaufania. Aby komunikacja była sprawna konieczne jest zaufanie, że druga strona nie chce nas oszukać. Istotna jest równiez pewna doza pobłażliwości na zaakceptowanie niedoskonałości. Dobrze byłoby też choć na chwilę przyjąć perspektywę drugiej strony, poczuć współczucie, empatię. 

Niestety ta czysta teoria, jeśli stosowana wyłącznie przez jedną stronę w komunikacji, może okazać się dla niej nie tylko mało skuteczna, ale wręcz przynieść szkody w postaci nadszarpniętego zaufania lub poczucia zostania wykorzystanym. 

Dodatkowo biorąc pod uwagę, jak wygląda przekaz informacji w mediach, warto uważniej podejść do sposobu odbioru komunikacji, tak by świadomiej obserwować i kontrolować, to jak na nas wpływa. Firmy marketingowe i sprzedawcy sięgają po różne techniki komunikacji, aby manipulować i wpływać na decyzję konsumentów, wywołując określone emocje (stan entuzjazmu, pożądania, potrzeby) i wytwarzając poczucie zobowiązania wobec odbiorcy. 

Świadoma komunikacja stanowi podstawę dla budowania lepszej relacji zarówno ze sobą jak i z innymi. Bazuje ona na samoświadomości (zauważaniu emocji, potrzeb) i wyrażaniu własnej opinii (czy też stawianiu granic). 

 Istotne części świadomej komunikacji:

  • Intencja i cel komunikacji. Rzadko kiedy zdajemy sobie sprawę jaka jest intencja komunikacji. Zdarza się, że nie zastanawiamy się nad tym, jaki jest cel oraz sposób przekazu informacji. A od tego często zależy jaki obrót przyjmie konwersacja. Warto mieć świadomość, co chcesz osiągnąć poprzez rozmowę oraz co kieruje Tobą / Twoim rozmówcą. Czy jest to chęć posiadania przewagi, racji, udowodnienia, że druga osoba się myli, postawienia na swoim. W takim przypadku, jeśli to zależy od nas, rozmowę można odpowiednio skorygować poprzez komunikację bez przemocy, która bazuje na empatii i współczuciu (więcej piszę o NVC tutaj). Jeśli natomiast wyczujemy niejasne intencje u rozmówcy, dobrze je sprawdzić i skonfrontować poprzez postawienie granic. 
  • Stawianie granic. Rzadko kiedy, mamy wpływ na intencje i cele komunikacji drugiej strony, dlatego szczególnie warto jest być na nie uważnym. Jest to istotne zwłaszcza przy próbach manipulacji, obrażania, a nawet przy jakże często ignorowanym, sarkastycznym/ironicznym żarcie. Dobrze jest znać intencje rozmówcy, po to, aby w razie przekroczenia granic, otwarcie o tym fakcie informować i konfrontować sposób komunikacji, niezgodny z naszymi wartościami.
  • Świadomość swoich emocji, to co czujesz to podstawa dla podejmowania działań i wyrażania opinii. Za każdą emocją stoi potrzeba zaspokojona lub niezaspokojona. Mówiąc obrazowo, jeśli czujesz się dobrze, oznacza to, że jakaś potrzeba jest zaspokojona. Jeśli jest inaczej w ciele czujemy dyskomfort. Dlatego zanim przejdziesz do rozmowy (jeśli masz taką możliwość), daj sobie chwilę czasu, aby się wyciszyć. Skontaktuj się ze sobą, zapytaj siebie co czujesz? Czego Ci brakuje? A czego w tej sytuacji najbardziej potrzebujesz?
  • Krytyczne słuchanie. Często zapominamy, że nie wszystkie przekazywane informacje, są prawdziwe. Dobrze jest nie przyjmować wszystkich informacji jako pewnych, czy też ostatecznych. Skuteczną praktyką krytycznego podejścia jest odnoszenie komunikatów do własnej osoby. Pomocne mogą być pytania: A jak to odnosi się do mnie? A jak ja się z tym czuję? Co ja myślę na ten temat?). Przekładanie je na swoje wartości i cele personalne, zamiast bezrefleksyjnego zgadzania się.
  • Uważność w kontakcie z drugą osobą. W każdej komunikacji warto zachować uważność, tak aby świadomie reagować na komunikaty i nie podążać za nawykowymi odpowiedziami. Przerwanie utartych skryptów komunikacji i wyrobienie nowego nawyku zdrowej rozmowy, wymaga praktyki. Dobrze jest też zachować równowagę w mówieniu o sobie i słuchaniu drugiej osoby. Zadbanie o siebie poprzez rozgraniczanie odpowiedzialności za swoje i czyjeś emocje, reakcje, nie branie tego wyłącznie na siebie.

Podstawy uważnej komunikacji, krok po kroku w praktyce:

1. uważne obserwowanie nadawcy komunikacji – jakie są jego cele, intencje. Jeśli intencja drugiej strony nie jest zrozumiała, najlepiej jest o nią zapytać: 

  • “czy możesz wyjaśnić, co masz na myśli mówiąc…?”
  • “czy możesz sprecyzować, jakie są Twoje oczekiwania…?” 
  • “czy możesz sprecyzować, co chcesz przez to powiedzieć…?”
  • “nie jestem pewna, czy dobrze rozumiem, kiedy mówisz, że…”

2. stawianie dodatkowych pytań z prośbą o wyjaśnienie lub stosowanie parafrazy (czyli powtarzanie zdań rozmówcy własnymi słowami), nie tylko daje poczucie bycia wysłuchanym i buduje więź. Co najważniejsze tworzy przestrzeń i czas na kontakt ze sobą, powrócenie choćby na chwilę do swego wnętrza, po to by sprawdzić odczucia w ciele.

3. regularne wsłuchiwanie się w swoje emocji i intuicję podczas kontaktu z drugą osobą. Nie ignorowanie własnych uczuć, ale przyzwalanie na nie, śledzenie emocji w ciele, po to, by świadomiej posługiwać się intuicją – pierwotną informacją zwrotną na temat tego, co nam służy, a co z nieuzasadnionego powodu nas odpycha. Uważne podążanie za emocjami, daje informację na temat potrzeb i ewentualnych zagrożeń (więcej na ten temat piszę tutaj)

4. ważne, żeby w momencie naruszenia naszych norm, zakomunikować to, postawić granice, jasno wyrażając co stanowi problem, np: posługując się komunikacją bez przemocy (NVC): kiedy mówisz do mnie w ten sposób (np. podniesionym tonem), czuję się zagrożona. Potrzebuję spokojnej rozmowy, wsparcia i poczucia bycia wysłuchaną.

5. jeśli podczas rozmowy uważność umknie, warto na spokojnie przemyśleć, co sprawiło, że źle poczuliśmy się w trakcie konwersacji, jak unikniemy podobnej sytuacji w przyszłości. Dobrze przy tym podejść do tej kwestii z dystansem i zachować empatię i współczucie wobec siebie.

 Jestem ciekawa jakie są Twoje doświadczenia związane z komunikacją. Jeśli chcesz podziel się w komentarzu swoją opinią na  temat świadomej komunikacji.